De Turks-Nederlandse journaliste Füsun Erdoğan zat vanaf 2006 acht jaar gevangen in de Turkse Gebze-Turkse gevangenis. Over die tijd schreef Füsun Erdoğan in 2018 een boek, dat is uitgegeven in Turkije. ‘Mijn tweelingtak van de pruimenboom’ is nu vertaald naar het Nederlands. Het fragment dat Füsun Erdoğan koos voor de rubriek Het Leesfragment gaat over één van de brieven die ze schreef aan haar man terwijl zij in de Turkse gevangenis zat.
20 oktober 2013
Kara, lente van mijn leven,
goedenavond liefste,
Zoals je al kon raden, kwam ik bij het eerste ochtendlicht naar jou toegerend. Na het ontbijt heb ik wat rondjes gelopen op de luchtplaats en ben toen aan mijn tafeltje gaan zitten om de open brief te schrijven die ik aan jou wil richten. Omdat ik er lang over deed om de brief te schrijven en hem te verbeteren, was ik niet meer in de gelegenheid om vanavond nog een brief aan je te schrijven. Om dat goed te maken leg ik de open brief nu aan je voor. Weet dat ik héél veel van je houd. Al zoveel jaar, Ömrümcan, al zoveel jaar…
Vandaag is het 20 oktober! Mijn tweelingtak van de pruimenboom, mijn liefste. De regen die ons dagenlang teisterde is eindelijk gestopt. De regen maakte plaats voor een strakblauwe lucht en een stralende dag. Natuurlijk ben ik niet vergeten dat we ervan hielden om naar de regen te luisteren en nat te worden. Elke regenbui is voor ons een oproep om naar elkaar toe te rennen en elkaar in onze herinneringen en toekomstige dromen te ontmoeten, waar ter wereld we ook zijn. Maar ik vond het goed dat de natuur ons deze zonnige 20 oktoberdag* cadeau heeft gedaan en dat koester ik.
Ik wil je deze koude maar heldere dag schenken en mijn brief beginnen met je stevig te omhelzen met de warmte van al mijn verlangens.
Liefste, ik ging aan mijn tafeltje zitten en vond dat het tijd was om alle gedachten die al dagenlang door mijn hoofd gaan op papier te zetten. Met het gekrijs van de meeuwen in mijn oren en de geur van de zee in mijn neus, was ik op jou aan het wachten met een kloppend hart dat overliep van geluk, in contrast met Istanbul dat een rustige vakantiedag beleefde. Zoals toen ik die dag opgewonden rondkeek bij de bushalte aan de pier van Karaköy, zo ervaar ik nu de vreugde en opwinding om je dit unieke geschenk te geven op deze 20 oktober waarop we niet samen zijn.
Lente van mijn leven, ook al is er een grafieklijn die naar beneden loopt vanwege het slechte nieuws over de gezondheid van mijn broer, en ook al voel ik van binnen een diepe pijn en bloedt mijn hart, toch loop ik al dagenlang over de unieke paden van onze levenslijnen die op 20 oktober samenkomen. En telkens als ik een kleine pauze neem herhaal ik:
Wat een geluk dat we elkaar op hetzelfde kruispunt hebben ontmoet. Wat goed dat dat ene lied onze harten samenbracht terwijl ik je vinger verbond. Wat goed dat we hebben besloten om samen onze levensweg te vervolgen.
Jij beschreef dit als volgt in je brief van 10 februari 2010, toen we allebei in de Gebzegevangenis zaten en ons verlangen naar elkaar steeds groter werd: ‘Jij bent mijn lotsbestemming! Heb jij er ook zo over gedacht? Ik weet niet meer wanneer ik er voor het eerst zo over dacht. Maar de laatste tijd ben ik me hier erg van bewust. Jij bent mijn lotsbestemming. Het is gewoon een andere manier om te zeggen dat ik jouw lotsbestemming ben. Want alleen zo krijgt het zijn betekenis, twee polen die elkaar aantrekken en een geheel vormen’.
Mijn roos, ondanks de ellendige omstandigheden waarin we op deze 20 oktober moeten leven, wil ik je toch het allermooiste en meest betekenisvolle cadeau geven. Ik wil mijn dierbare Nadire en mijn collega’s bij Bianet bedanken dat ze mij deze gelegenheid bieden binnen de beperkingen van het gevangenisleven. Omdat ik weet dat waar je ook bent je deze brief op een dag zult lezen en dat je, ook al is het later, mijn 20 oktobercadeau in ontvangst zult nemen. Dat ik dit weet geeft me vleugels en maakt me blij. Met dit vertrouwen en deze geruststelling ervaar ik voor het eerst sinds maanden het plezier en de rust van het schrijven.
Mijn lieve, weelderige roos, natuurlijk zou ik je op deze dag graag een zelfgemaakt, uitbundig boeket geven vol rozen en veldbloemen en deze dag samen met jou en Akocan vieren. Hoewel de omstandigheden het op dit moment niet toelaten, weten we allebei heel goed dat er voor ons geen belemmering bestaat om vrij en grenzeloos over onze toekomst te dromen. Daarom heb ik mijn redacteur Haluk Kalafat gevraagd om aan mijn brief toe te voegen dat jij je moet voorstellen dat ik jou op 20 oktober zelf een boeket rode rozen en veldbloemen overhandig. Met onze handen in elkaar verstrengeld, wil ik dat je je een prachtige dag inbeeldt hoog in de bergen, de toppen in nevelen gehuld, midden in de natuur, omringd door herfstkleuren, waar we het water drinken van onze ongerepte, pure, heldere liefdesbron, alle kleuren van ons seizoen in ons opnemen en eindeloze gesprekken met elkaar voeren. Zo kunnen we ons teweerstellen tegen het gescheiden zijn met alle geluk dat we door de jaren heen hebben verzameld en met de kracht van onze liefde die onze dromen over de toekomst levend houdt. Zo doet het voor de achtste keer gescheiden van elkaar 20 oktober moeten vieren, ons minder verdriet.
Ömrücan, vaak gebruik ik wiskunde om het aantal dagen te berekenen dat we zijn gescheiden. Maar moet je zien, op een of andere manier kloppen mijn berekeningen niet. Terwijl wiskunde spreekt met de taal van de feiten, bereken ik deze vervloekte dagen van gescheiden zijn met de taal van mijn hart. Hoewel ik altijd de taal van de wiskunde prefereer om de leeftijd van mensen te berekenen, kan ik er niet mee uit de voeten als het gaat om het berekenen van de dagen dat we gescheiden zijn, mijn liefste. Want mijn hart spreekt over het verdriet van het je niet kunnen zien, geen nieuws van je krijgen en het wachten op de post ook al weet ik dat er geen brief van je komt. Het zegt dat de milliseconden die voorbij zijn gegaan zonder jouw huid aan te raken, zonder onze hartverwarmende liefde die altijd jong is gebleven en die weerkaatst in jouw ogen, te voelen, gelijk staan aan jaren. Dit is mijn berekening van zestien maanden gescheiden zijn, dus reken het maar uit, mijn roos.
Lieve Ömrüm, ik probeer al dagen deze brief te schrijven, maar ik blijf er maar aan sleutelen. Ook al kan ik niet meer bijhouden hoeveel brieven ik nu al heb geschreven, toen ik de pen ter hand nam zag ik weer dat alles wat ik ook met jou wil delen onmogelijk in deze brief zal passen. Deze zestien maanden waarin zoveel is opgespaard, staan gelijk aan de tientallen jaren die ik heb doorgebracht zonder je te zien, zonder wederzijdse correspondentie, zonder gesprekken. Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik niet wist waarover ik moest schrijven, wat ik met je wilde delen. Echt delen kan alleen als we dagen, zelfs weken met elkaar kunnen praten, mijn roos. Alles wat we hebben opgespaard aan verlangens, krenkingen, woedes en natuurlijk ook aan passie, zal als een stortvloed over ons heen komen. Dan weet ik zeker dat we het toppunt van delen met elkaar in zijn zuiverste vorm zullen beleven. Vanuit mijn gevoel wil ik jou vertellen wat ik heb gedaan toen jij er niet was, hoe ik leefde, welk verdriet en welke vreugde ik heb ervaren door me aan je vast te klampen en proberen overeind te blijven. En vanuit mijn verstand realiseer ik me dat het niet mogelijk is om dit in een korte brief te vatten en ik moet me bij deze realiteit neerleggen. Daarom wil ik mijn brief eindigen met een onderwerp waarvan ik vind dat je op de hoogte moet zijn.
Mijn liefste, mijn tweelingtak van de pruimenboom, mijn schat, sinds we van elkaar gescheiden zijn, heb ik nog nooit onze zaterdagavondafspraken overgeslagen die we in de eerste maanden van onze gevangenschap hadden bedacht om te voorkomen dat we uit elkaar zouden groeien en ook omdat we dat graag wilden. En evenmin ben ik onze afspraak op elke 10e en de 20e van de maand om tien uur vergeten. Elke avond als de nacht haar donkerblauw toont zoek ik onze ster in het stukje hemel dat ik kan zien en ik verzamel alle groetjes en liefs die jij daar hebt achtergelaten. Ik kan niet weten of jij dat merkt en voelt. Maar met het vertrouwen dat mijn liefde wederzijds is, durf ik behalve mijn verlangens ook mijn verwijten en boosheid de nacht in te sturen.
Mijn lieve sneeuwklokje, mijn regenhartje, gisteravond was het onze zaterdagavondafspraak voorafgaand aan 20 oktober. En deze keer heb ik wat anders gedaan en je oude brieven gelezen, vooral de brieven die je schreef op 10 februari en 20 oktober. Wanneer je zoals ik moet leven zonder brieven van een geliefde te ontvangen, bieden oude brieven uitkomst. Niet alleen op de speciale dagen natuurlijk, maar telkens als ik neerslachtig ben, wanneer het verlangen mij overvalt en ik me alleen voel, grijp ik naar je oude brieven. Zo bezien heb ik kennelijk meer geluk dan jij. Zoals je ziet ben ik er zelfs in de gevangenis in geslaagd om een verrassing voor jou te maken. Net als jij geloof ik dat je altijd je grenzen moet opzoeken en de omstandigheden zorgvuldig moet overwegen.
Liefste Ömrüm, hoewel ik graag en vaak lange brieven wil schrijven, zijn de omstandigheden daarvoor helaas niet gunstig. Soms lukt het me om mij er niets van aan te trekken maar meestal kan ik me niet inhouden en ga ik vloeken en me druk maken. Wie weet zal ik na verloop van tijd aan deze vervloekte omstandigheden wennen. Ik houd mezelf voor dat ik dan minder verdriet zal hebben. Als ik er tenminste in slaag om zo te leven.
Mijn schat, ik denk dat het zo langzamerhand tijd is om afscheid te nemen. Hoe dan ook, vandaag zal ik alleen met jou doorbrengen en af en toe ook met Akocan erbij. Na lange tijd wil ik met deze brief van de gelegenheid gebruikmaken om je te zeggen wat jij al weet en waar je zeker van kunt zijn, liefste. Ik houd héél veel van je en ik mis je héél erg. Ik herhaal wat we zo vaak tegen elkaar hebben gezegd: ook al zou ik nog duizend keer opnieuw geboren worden, ik zou telkens weer voor jou kiezen. Ik zou telkens weer verliefd op je willen zijn. Ja Ömrümcan, zoals je al in je brief schreef, we hadden een geweldig leven met elkaar. Ik heb altijd bewust het beste nagestreefd door moeite voor elkaar te doen, door elkaar te laten excelleren, elkaar te laten groeien door de grootstse uitdagingen aan te gaan en om daarin te slagen, mijn roos. En eigenlijk is het het moeilijkste om op hetzelfde niveau te blijven als in ons verleden. Ik twijfel er niet aan dat we ook in de toekomst niet terugschrikken voor de inspanning en toewijding zoals we tot nu toe ook onverschrokken zijn gebleven. Mijn voorgevoel zegt me dat we ons levenswerk met succes zullen afronden. Dat wil ik, dat wens ik en dat hoop ik. Ik ben blij dat jij er bent, Ömrüm. Wat goed dat we elkaar op hetzelfde kruispunt zijn tegengekomen en wat goed dat we hebben besloten dit moeilijke leven samen te leven. Zorg goed voor jezelf en let op je hart. Doe je dat, mijn schat? Met de wens dat er nog meer moois komt bij alles wat we elkaar hebben gegeven en dat we in de toekomst in vrijheid bij elkaar kunnen zijn, hoop ik op nog heel veel jaren, mijn roos, op nog heel veel 20 oktobers. Met liefde en verlangen en met alle kracht in mijn armen omhels ik je en kus, kus, kus je volop. Laat mijn liefde altijd bij je zijn. Groetjes en liefs van al mijn celgenotes, voor jou. Tot ziens, mijn tweelingtak van de pruimenboom…
*Op 20 oktober vieren Omrüm en ik dat we zijn gaan samenleven. Zoals jullie weten is Omrüm sinds eind juni 2012 op de vlucht vanwege een nieuw complot van de politie. Vanaf die tijd kunnen we elkaar niet zien of met elkaar corresponderen. Ik hoop dat de meesten van jullie mijn initiatief ondersteunen om mijn geliefde te bereiken door middel van een openbare brief ter gelegenheid van 20 oktober en hem zo een verrassing te bezorgen. Ik hoop dat ik me niet vergis!
Füsun Erdoğan (Turkije, 1960) begon in 1979 bij het agentschap AKA aan haar journalistieke loopbaan. Tussen 1989 en 1995 was ze redacteur bij diverse kranten en tijdschriften, en ook publiceerde ze artikelen. In 2009 kreeg ze de Ayşe Nur Zarakolu Prijs voor de Vrijheid van Denken en in 2013 de Prijs voor de Persvrijheid van de Vereniging van Turkse Journalisten. Ze werd in Turkije acht jaar gevangengehouden. Na haar vrijlating in 2014 werkte ze als vrijwilliger bij verschillende Turkse en Nederlandstalige nieuwsmedia. Ze publiceert haar artikelen op Bianet.org onder de titel: Brieven van buiten.
Mijn tweelingtak van de pruimenboom – Brieven uit de gevangenis aan mijn geliefde | Het boek wordt uitgegeven door uitgeverij Boekscout | 264 pagina’s | Paperback | 22,99 euro | ISBN 978-94-650-9280-5|
maandag 10 maart 2025
https://www.villamedia.nl/artikel/het-leesfragment-van-fuesun-erdoan-over-een-brief-die-ze-schreef-aan-haar-man-toen-ze-in-de-turkse-gebze-gevangenis-zat